Poznaj oznaki niedoboru witaminy B12 oraz korzyści, jakie ona daje

Niedobór witaminy b12

W skrócie

  • Kobiety w ciąży uzyskały niedawno nową informację, w jaki sposób mogą zapewnić optymalne zdrowie swojemu dziecku: powinny upewnić się, że nie mają one niedoboru witaminy B12
  • Niemowlęta, których matki wykazywały niedobór witaminy B12 w czasie ciąży mogą mieć zwiększone szanse zachorowania na cukrzycę typu 2, a także inne poważne problemy metaboliczne w swoim późniejszym życiu
  • Objawy niskiego poziomu witaminy B12 mogą obejmować problemy z pamięcią, duszności, depresję, żółtą skórę, gładki język i drętwienie kończyn
  • Witamina B12 jest niezbędna, co oznacza, że musimy ją dostarczać organizmowi w żywności i suplementacji
  • Witamina B12 pomaga w metabolizowaniu folianów, węglowodanów i tłuszczu, tworzyć czerwone krwinki oraz bierze udział w produkcji hormonów nadnerczy i w wielu innych funkcjach organizmu
Rozmiar tekstu:

Według dr Mercoli

Kobiety w ciąży uzyskały niedawno nową informację, w jaki sposób mogą zapewnić optymalne zdrowie swojemu dziecku: powinny upewnić się, że nie wykazują niedoboru witaminy B12.

Ostatnie badania wykazały, że niemowlęta, których matki wykazywały niedobór witaminy B12 w czasie ciąży mogą mieć zwiększone ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2, a także inne poważne problemy metaboliczne w swoim późniejszym życiu.

Jeśli często czujesz się nadmiernie zmęczony i brak Ci energii, możesz nie zdawać sobie sprawy z tego, że masz niedobór witaminy B12. Może on pozostać niewykryty przez wiele lat; w rzeczywistości około 15% populacji Stanów Zjednoczonych cierpi z powodu niedoboru tej ważnej witaminy.

Kilka pozornie niezwiązanych ze sobą objawów, takich jak słaba pamięć, duszności, utrata smaku i zapachu, depresja i drętwienie kończyn może sugerować, że warto byłoby sprawdzić poziom witaminy B12.

Co ciekawe, Mary Todd Lincoln, która miała reputację osoby emocjonalnie i psychicznie niezrównoważonej, wykazywała takie właśnie objawy i kilka innych, co sprawia, że obecnie naukowcy snują teorię, że to niedobór B12 mógł być przyczyną jej zachowania. Lekarze tego okresu nazywali zespół tych objawów niedokrwistością złośliwą, jak wówczas określano chorobę wynikającą z niedoboru witaminy B.

Witaminę B12, zwaną także kobalaminą, można znaleźć w produktach spożywczych pochodzenia zwierzęcego, takich jak jaja, mleko, sery, jogurt, mięso, ryby i drób, w suplementach oraz w dodatkach do żywności, jak na przykład we wzbogacanych witaminami płatkach śniadaniowych. Jest ona "niezbędna", ponieważ organizm nie potrafi jej produkować, musi więc otrzymywać ją z zewnętrznego źródła.

Dlaczego witamina B12 jest niezbędna?

Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ponieważ:

Produkuje hormony nadnerczy

Metabolizuje foliany

Metabolizuje tłuszcze i węglowodany

Produkuje czerwone krwinki

Pomaga w absorpcji żelaza

Zapewnia odpowiednie krążenie

Promuje zdrowie układu rozrodczego

Pomaga w trawieniu

Wspiera funkcje układu nerwowego

Optymalizuje wzrost i funkcjonowanie nerwów

Ile witaminy B12 potrzebujemy?

Według National Institutes of Health's (NIH) dzienne zapotrzebowanie na witaminę B12 jest następujące, przy czym dojrzewająca młodzież potrzebuje stopniowo coraz wyższych dawek:

  • 2,4 mikrogramy dla osób w wieku powyżej 14 lat
  • 2,6 mikrogramy dla kobiet w ciąży
  • 2,8 mikrogramy dla kobiet karmiących

Niestety wiele osób nie otrzymuje wystarczającej ilości witaminy B12. Ta jedna witamina jest odpowiedzialna, przynajmniej częściowo, za tworzenie DNA, a także czerwonych krwinek oraz nerwów. Jak twierdzi Harvard Health:

"I w tym właśnie problem: Niektóre osoby nie otrzymują wystarczającej ilości witaminy B12, by zaspokoić potrzeby organizmu, podczas gdy inne osoby mają problem z jej absorpcją, bez względu na to, jak duże dawki przyjmują. To sprawia, że niedobór witaminy B12 występuje dość często, szczególnie wśród osób starszych.

W National Health and Nutrition Examination Survey (Krajowe badanie dotyczące zdrowia i odżywiania) wykazano, że 3,2% osób dorosłych powyżej 50 roku życia ma poważnie niski poziom witaminy B12, podczas gdy 20% może być na granicy niedoboru.”

Według Washington Post nie należy martwić się o przedawkowanie witaminy B12, ponieważ rozpuszcza się ona w wodzie, więc “organizm bierze jej tyle, ile mu potrzeba, a reszty pozbywa się wraz z moczem”.

Niedobór B12 — błędne koło

Ponnusamy Saravanan, profesor kliniczny z Uniwersytetu Warwick Medical School w Wielkiej Brytanii i główny autor badania twierdzi, że kobiety w ciąży z niskim poziomem B12 często mają wyższy wskaźnik masy ciała (BMI) i mogą rodzić niemowlęta o niskiej masie urodzeniowej.

Badania sugerują, że takie niemowlęta wykazują również większą insulino-oporność niż inne dzieci, co w późniejszym okresie życia automatycznie zwiększa ich szanse na zachorowanie na cukrzycę typu 2.

Zespół badaczy zastanawiał się, czy objawy zaobserwowane u niemowląt, których matki miały niski poziom witaminy B12, mogły mieć związek z leptyną, czyli tzw. "hormonem sytości", który powoduje, że uświadamiamy sobie, że jesteśmy już najedzeni.

Badania wykazują, że wyczucie tego, kiedy powinniśmy przestać jeść jest kluczowym czynnikiem utrzymywania zdrowej masy ciała. Problem pojawia się wówczas, gdy u osób z nadwagą wzrasta poziom leptyny, który maskuje uczucie sytości i prowadzi do ciągłego przejadania się, ponieważ osoba taka nadal "czuje" się głodna. Zjawisko to nazywa się opornością na leptynę.

Jest to błędne koło, ponieważ w takiej sytuacji nawet zjedzenie odpowiednio sutego i zbilansowanego posiłku może nie zaspokoić głodu. Powoli waga ciała rośnie, a odporność na leptynę staje się coraz mocniejsza, co z kolei prowadzi do odporności na insulinę. Tymczasem ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 rośnie.

Badania naukowe

Zespół badaczy prowadzony przez profesora Saravanana przeanalizował 91 próbek krwi od matek i ich nowo urodzonych dzieci, by zbadać poziom witaminy B12. Jednocześnie analizowano próbki tkanki tłuszczowej i 83 próbki tkanek z placent.

Naukowcy z całą pewnością stwierdzili, że niemowlęta matek z niedoborem witaminy B12 częściej wykazywały wyższy niż normalny poziom leptyny. Saravanan wyjaśnia:

"Środowisko żywieniowe zapewniane dziecku przez matkę może na stałe zaprogramować zdrowie dziecka.

Wiemy, że dzieci urodzone przez matki niedożywione lub z nadwagą są narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak cukrzyca typu 2, a także, że niedobór B12 u matki może wpływać na metabolizm tłuszczu u dziecka i przyczynia się do zagrożeń z tym związanych. Dlatego zdecydowaliśmy się zbadać leptynę, hormon komórek tłuszczowych."

Naukowcy postawili hipotezę, że gdy u matki spodziewającej się dziecka występowały niedobory B12, wpływało to na hormon odpowiedzialny za programowanie genu leptyny u ich dzieci. Choć naukowcy nie są pewni, które z mechanizmów decydują o tym wyniku, mają kilka pomysłów.

Współautor badania profesor nadzwyczajny Adaikala Antonysunil sugeruje, że niski poziom witaminy B12 powoduje, że płód gromadzi tłuszcz, co prowadzi do większej ilości leptyny lub że niedobór B12 zmienia geny matki odpowiedzialne za leptynę.

Ponieważ B12 bierze udział w reakcjach metylacji DNA, które mogą wpływać na włączanie i wyłączanie genów, prawdopodobnie następuje tu wyłączenie genu. Naukowcy uważają, że jeśli tak rzeczywiście jest, to obecne zalecenia w USA dotyczące dziennej dawki B12 dla przyszłych matek powinny zostać zwiększone.

Objawy niedoboru witaminy B12

Jedna czwarta osób dorosłych w Stanach Zjednoczonych cierpi z powodu niskiego poziomu witaminy B12. Jedną z cech charakterystycznych jest zmęczenie, co może oznaczać, że komórki organizmu nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu dostarczającego im energię. Health Eternally zauważa:

"Z technicznego punktu widzenia, witamina B12 nie zawiera żadnej "prawdziwej" energii sama w sobie. Jeśli jednak masz niedokrwistość megaloblastyczną, która objawia się zmęczeniem i słabością, to nagły przypływ B12 może z pewnością sprawić, że poczujesz się, jakbyś nagle otrzymał potężny zastrzyk energii!

Dzieje się tak dlatego, że witamina B12 ma kluczowe znaczenie dla produkcji krwinek czerwonych, które transportują tlen po całym organizmie. Bez tlenu nie ma życia! Nie jest więc trudno wyobrazić sobie, jak natlenowana krew sprawia, że nagle czujemy się bardzo energiczni i ożywieni."

Stany lękowe i depresja także mogą wystąpić, ponieważ niedobór witaminy B12 zmniejsza poziom serotoniny, która jest neuroprzekaźnikiem łączącym się z ośrodkami przyjemności mózgu oraz poziom dopaminy, regulatora nastroju rejestrującego pamięć.

Bez interwencji medycznej, niski poziom witaminy B12 może wręcz prowadzić do paranoi, złudzeń i halucynacji. Innymi objawami mogą być:

Mrowienie lub drętwienie w rękach, nogach, stopach, co może sugerować uszkodzenie nerwów.

Żółta skóra, wskazująca, że czerwone krwinki degradują się, co powoduje uwolnienie żółtego pigmentu.

Opuchnięty, gładki język z wyczuwalnymi “górkami” zawierającymi kubki smakowe.

Jeden z pacjentów pozbył się tego objawu zupełnie, przyjmując witaminę B12.

Uczucie niestałości, zawroty głowy, które mogą oznaczać, że we krwi nie ma odpowiedniej ilości tlenu, co związane jest z niskim poziomem B12.

Rozmyte lub podwójne widzenie lub mroczki w polu widzenia, spowodowane przez uszkodzenie nerwu wzrokowego w wyniku niedoboru B12.

Osłabienie pamięci, co może być znakiem ostrzegawczym, gdy nie znaleziono jego innej przyczyny.

Przyczyny niedoboru witaminy B12

Istnieje wiele przyczyn niedoboru witaminy B12, które lekarze czasami przeoczają. Osoby zagrożone niedoborem witaminy B12 to między innymi:

Wegetarianie i weganie, ponieważ witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego.

Osoby regularnie pijące alkohol, ponieważ witamina B12 gromadzi się w wątrobie.

Osoby z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak choroba Crohna lub celiakia, ponieważ zaburzają one wchłanianie witaminy B12.

Osoby pijące więcej niż cztery filiżanki kawy dziennie. Mają one około 15% niższy poziom witamin z grupy B, w tym B12, niż osoby nie pijące kawy.

Osoby, które przeszły zabieg bypassów żołądka i w związku z tym mają zmieniony układ trawienny.

Osoby narażone na tlenek azotu, tzw. gazu rozśmieszającego, który może likwidować rezerwy B12 zgromadzone w organizmie.

Osoby starsze, ponieważ z wiekiem zmniejsza się zdolność do wytwarzania czynnika wewnętrznego (IF).
Czynnik wewnętrzny to białko wytwarzane przez komórki żołądka, konieczne do wchłaniania witaminy B12.
Bakterie H. pylori (Helicobacter pylori) także mogą je niszczyć, co utrudnia absorpcję B12.

Osoby, które stosują leki zobojętniające kwasy, które mogą utrudniać absorpcję B12, zwłaszcza jeśli stosowane są przez dłuższy okres czasu.

Pacjenci, którzy przyjmują metforminę w celu obniżenia poziomu cukru we krwi, ponieważ lek ten wpływa na wchłanianie B12.

Osoby stosujące inhibitory pompy protonowej, takie jak Prevacid lub Nexium lub blokery H2, takie jak Pepcid lub Zantac.

Witamina B12 występuje w swojej naturalnej formie jedynie w pokarmach pochodzenia zwierzęcego. Chociaż weganie są często zachęcani do zwiększenia spożycia witaminy B12 zawartej w drożdżach spożywczych, oleju kokosowym i mleku kokosowym, to nie zalecam ścisłego weganizmu lub nawet wegetarianizmu. W rzeczywistości nawet istnieją przypadki, w których niedobór B12 powoduje nieprawidłowości w mózgu.

Niedobór witaminy B12 może być skorygowany przez cotygodniowe zastrzyki witaminy B12 lub przez codziennie przyjmowanie suplementów witaminy B12 w dużej dawce, natomiast łagodne przypadki za pomocą standardowych suplementów lub po prostu przez zwiększone spożycie produktów spożywczych bogatych w witaminę B12. Bardziej szczegółową listę produktów zawierających witaminę B12 można znaleźć w NIH.