Dlaczego najlepiej unikać sterydów?

lekarz i pacjent

W skrócie

  • Sterydy można podawać miejscowo w formie kremu lub maści, doustnie lub w postaci zastrzyku. Sterydy działają poprzez hamowanie wytwarzania zapalnych substancji chemicznych, zmniejszając w ten sposób objawy związane z zapaleniem
  • Do trzech najczęstszych działań niepożądanych, mogących wystąpić nawet podczas krótkotrwałego stosowania, należą: osteoporoza (zmniejszona gęstość kości), zaćma i zwiększone ryzyko cukrzycy. Jednakże zgłaszano również poważniejsze działania niepożądane, takie jak zagrażająca życiu sepsa
  • W jednym badaniu z 2019 roku zaobserwowano pogorszenie stanu zdrowia u 8% pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego lub kolanowego, którzy otrzymali od jednego do trzech zastrzyków sterydowych. Działania niepożądane obserwowano u 10% pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego i 4% pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego
  • W innym badaniu wykazano, że u osób otrzymujących śródstawowe zastrzyki z kortykosteroidami nastąpiło ponad dwukrotnie zmniejszenie objętości chrząstki w porównaniu do grupy placebo (-0,21 milimetra w porównaniu do -0,10 mm), bez wpływu na ból kolana podczas dwuletniej obserwacji
  • W przypadku stosowania sterydów przez dłuższy czas, nagłe odstawienie leku może wywołać działania niepożądane, a nawet śmierć, w zależności od czasu przyjmowania leku
Rozmiar tekstu:

Według dr. Mercoli

Jeśli masz zapalenie stawów, prawdopodobnie lekarz zaproponował zastosowanie zastrzyków steroidowych. Niestety, coraz więcej badań sugeruje, że takie leczenie może przynieść więcej szkody niż pożytku – nawet w krótkim okresie.

Pierwsze zapisy dotyczące stosowania sterydów sięgają 1930 roku, kiedy osoby z niewydolnością nadnerczy leczono ekstraktem ze zwierzęcej tkanki kory nadnerczy. Po ponad dekadzie testów i badań, rozpoczęto leczenie sterydami pierwszych pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Wyniki były imponujące i nie minęło dużo czasu, nim lek zaczął być przepisywany innym pacjentom z zapaleniem stawów. W 1950 roku zastosowano pierwsze preparaty doustne i dostawowe. Obecnie sterydy można podawać miejscowo w postaci kremu lub maści, doustnie lub w formie zastrzyku.

Chociaż systemy podawania mogą się różnić, sterydy działają poprzez hamowanie wytwarzania zapalnych substancji chemicznych, zmniejszając w ten sposób objawy związane ze stanem zapalnym, zarówno ogólnoustrojowym, jak i w ściśle określonym obszarze, takim jak stawy.

W latach sześćdziesiątych poznano wiele toksycznych działań niepożądanych i objawów odstawienia sterydów. Sformułowano również protokoły odstawienia tych leków. Do dziś naukowcy odkrywają kolejne szkodliwe skutki uboczne.

Do trzech najczęstszych działań niepożądanych, mogących wystąpić nawet w przypadku krótkotrwałego stosowania, należą: osteoporoza (zmniejszona gęstość kości), zaćma i zwiększone ryzyko cukrzycy. Zgłaszano jednak również poważniejsze skutki, takie jak zagrażająca życiu posocznica (zatrucie krwi).

Pojedyncze wstrzyknięcie sterydów powoduje dużą utratę kości

W artykule opublikowanym w październiku 2019 roku w The Atlantic, dr James Hamblin opowiada niepokojący przypadek młodej kobiety, która po porodzie skarżyła się na ból w biodrze. Podano jej zastrzyk sterydowy, aby złagodzić ból po prześwietleniu promieniami rentgenowskimi, które wykazało niewielką ilość płynu w stawie, co mogło być oznaką zapalenia.

Sześć miesięcy później kobieta, która już nie była w stanie chodzić, wróciła do szpitala. Obrazowanie ujawniło, że zanikła u niej cała głowa kości udowej, co wymagało całkowitej wymiany stawu biodrowego.

Podczas gdy jej lekarz, dr Ali Guerrmazi z Boston Medical Center, nie wiedział dokładnie, jak to się stało, podejrzewał, że utrata kości może być związana z zastrzykiem sterydowym.

Sterydy mogą pogorszyć stan stawów

Guermazi i współpracownicy opublikowali niedawno wyniki badania, w którym oceniono dane 459 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów (OA) biodrowych lub kolanowych leczonych sterydami. Pacjenci otrzymali od jednego do trzech zastrzyków śródstawowych z kortykosteroidów (IACS) (mediana 1,4 zastrzyków) z powodu OA.

W 8% przypadków zastrzyk zakończył się powikłaniami, które pogorszyły stan stawu. Biodra wydają się być znacznie bardziej podatne na uszkodzenia wynikające z zastrzyków niż kolana, ponieważ działania niepożądane zaobserwowano u 10% osób z OA stawu biodrowego w porównaniu z 4% osób z OA stawu kolanowego.

Spośród nich najczęstszy był przyspieszony postęp OA, odpowiadający za 6% działań niepożądanych; 0,9% doświadczyło złamania podchrzęstnej, 0,7% doświadczyło martwicy kości, a 0,7% miało szybkie zniszczenie stawów i utratę kości.

W innym badaniu wykazano, że u osób otrzymujących śródstawowe zastrzyki z kortykosteroidami nastąpiło ponad dwukrotnie zmniejszenie objętości chrząstki w porównaniu do grupy placebo (-0,21 milimetra w porównaniu do -0,10 mm), bez wpływu na ból kolana podczas dwuletniej obserwacji.

Brakuje dowodów na poparcie stosowania sterydów

W metaanalizie z 2015 roku, która objęła 27 badań dotyczących zapalenia stawów kolanowych, stwierdzono również, że jakość dowodów na poparcie stosowania sterydów była niska i ogólnie niejednoznaczna. Według autorów: „Jedno badanie włączone do tego przeglądu opisało odpowiednie środki mające na celu zminimalizowanie uprzedzeń i nie znalazło żadnej korzyści ze stosowania dostawowych zastrzyków z kortykosteroidów”.

Co więcej, dowody sugerują, że działanie sterydów zmniejsza się w czasie, a ta konkretna analiza wykazała „brak dowodów na to, że efekt utrzymuje się sześć miesięcy po wstrzyknięciu kortykosteroidów.

Faktem jest, że od dłuższego czasu zastrzyki steroidowe są podejrzewane o powodowanie utraty kości. W 2006 roku badania na zwierzętach wykazały silny związek między stosowaniem sterydów a osteoporozą.

Z badania wynika następujący wniosek: chociaż kortyzon wydaje się hamować zdolność osteoklastów do demontażu starych kości u genetycznie normalnych myszy, niemożność odnowienia struktury szkieletowej może spowodować gwałtowne osłabienie kości.

Sterydowe zastrzyki do stawów kolanowych nie są bardziej skuteczne niż placebo

Badanie opublikowane w 2017 roku w JAMA przedstawiło przekonujące dowody, że stosowanie zastrzyków z kortykosteroidów w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego powoduje stopniową utratę chrząstki stawu kolanowego w czasie i wydaje się nie być bardziej skuteczne niż placebo pod względem łagodzenia bólu kolana.

W tym badaniu grupie 140 mężczyzn i kobiet w wieku powyżej 45 lat, którzy cierpieli z powodu bolesnej OA stawu kolanowego, losowo przydzielano zastrzyki z kortykosteroidem lub solą placebo. Osobom przyjmującym kortykosteroid wstrzyknięto 40 miligramów (mg) acetonidu triamcynolonu.

Zastrzyki dostawowe podawano co trzy miesiące przez dwa lata. Efekty zastrzyków śledzono za pomocą kwestionariuszy oceny bólu i testów zdolności fizycznych, a także wykonywanego co roku rezonansu magnetycznego kości i stawów. Ani uczestnicy badania, ani personel wykonujący zastrzyki nie wiedzieli, którzy pacjenci otrzymują placebo.

Pod koniec badania nie było zauważalnej różnicy między obiema grupami pod względem odczuwania bólu i sztywności stawów. Obie grupy radziły sobie równie dobrze pod względem wstawania z pozycji siedzącej i chodzenia.

Znaczące ryzyko związane z krótkotrwałym stosowaniem sterydów

Oprócz możliwości poważnej utraty kości zaobserwowano również inne znaczące zagrożenia dla zdrowia. Na przykład, badanie opublikowane w 2017 roku w The BMJ, w którym oceniono dane ponad 1,5 miliona osób zapisanych do ogólnokrajowego ubezpieczenia zdrowotnego, ujawniło niepokojące działania niepożądane.

Co piąty pacjent zgłaszał, że stosował sterydy krótkoterminowo podczas trzyletniego okresu badania. Niemal połowa osób, które stosowały sterydy, otrzymała „zestaw dawek”, w których leki są pakowane i oznakowane do codziennego użytku. Te „dawki”, zwane również „pakietami wybuchowymi”, mają na celu dostarczanie najwyższej dawki pierwszego dnia i zmniejszanie dawki w ciągu kolejnych pięciu dni.

Oprócz większego ryzyka wystąpienia urazu złamanej kości, pacjenci, którzy stosowali krótką „serię” sterydów, mieli również wyższe ryzyko zakrzepu krwi lub zagrażającej życiu posocznicy. To zwiększone ryzyko utrzymywało się do 90 dni po zakończeniu stosowania sterydów.

Wyniki skłoniły naukowców do zwiększenia świadomości lekarzy i pacjentów odnośnie potencjalnych zagrożeń.

Inne zagrożenia związane z długotrwałym stosowaniem sterydów

Zagrożenia związane z długotrwałym stosowaniem sterydów są dobrze udokumentowane. Niestety, czasami lekarze i pacjenci uważają, że sterydy są jedyną dostępną opcją w celu zmniejszenia bolesnych objawów. Jednak długoterminowe działanie leku może w wielu przypadkach przewyższać korzyści leczenia, w zależności od stanu.

Spośród osób, którym przepisano sterydy w badaniu opublikowanym w BMJ, prawie połowa otrzymała lek na schorzenia związane z bólem pleców, alergiami lub infekcjami dróg oddechowych. Sterydy są również często przepisywane na inne schorzenia, w tym toczeń, układowe zapalenie naczyń (zapalenie naczyń krwionośnych), zapalenie mięśni i dnę moczanową.

Powszechnym stanem w większości schorzeń, w których przepisywane są sterydy, jest zapalenie. Niezależnie od tego, czy chodzi o chorobę czy uraz, celem stosowania sterydów jest zmniejszenie stanu zapalnego, a tym samym zmniejszenie objawów.

Jednak sterydy nie są jedyną opcją i mogą nie być najlepszym sposobem na złagodzenie stanu zapalnego. Ponieważ wprowadzenie hormonów (sterydów) do organizmu zmienia delikatną równowagę naturalnych hormonów, może to spowodować długą listę odwracalnych i/lub nieodwracalnych zmian, w tym:

Wrzody żołądka

Zwiększone owłosienie twarzy

Zwiększone ryzyko chorób serca

Grzybica narządów płciowych i pleśniawki jamy ustnej

Zmniejszona gęstość kości i osteoporoza

Krwawienie z przewodu pokarmowego

Przerzedzająca się skóra i rozstępy

Zwiększony apetyt i przyrost masy ciała

Zespół metaboliczny

Wyższe ryzyko infekcji

Deficyty poznawcze i upośledzenie pamięci

Zaćma

Bezsenność

Jaskra

Opuchnięta twarz

Hipomania, nadpobudliwość, depresja lub psychoza

Infekcje dróg moczowych

Zahamowanie wydzielania hormonów nadnerczy

Wolne gojenie się ran

Wysoki poziom cukru we krwi i cukrzyca

Zatrzymanie płynów

Trądzik

Nocne poty

Podwyższone ciśnienie krwi

Odstawienie sterydów

Jeśli zdecydujesz się na stosowanie sterydów przez dłuższy czas, musisz również wiedzieć, że nagłe odstawienie leku może wywołać działania niepożądane, a nawet śmierć, w zależności od tego, jak długo przyjmujesz lek. Objawy związane z odstawieniem sterydów obejmują:

Słabość i zmęczenie

Zmniejszony apetyt

Nudności i/lub wymioty

Bóle ciała i/lub bóle stawów

Utratę masy ciała

Ból brzucha i/lub niedrożność jelit (tymczasowe zatrzymanie perystaltyki jelit)

Biegunkę

Niskie ciśnienie krwi

Zawroty głowy

Niski poziom cukru we krwi

Gorączkę

Zmiany psychiczne, takie jak depresja, wahania nastroju i myśli samobójcze

Odwodnienie

Bóle głowy

Drżenie

Wysypki na skórze

Zmiany w cyklu miesiączkowym

Podwyższony poziom wapnia i/lub zaburzenia równowagi elektrolitowej

Kortykosteroidy symulują naturalny hormon kortyzol, uwalniany przez nadnercza. Podanie kortykosteroidów, których organizm nie produkuje, może zatrzymać produkcję własnego hormonu.

Te zmiany w równowadze naturalnego wydzielania hormonów mogą być wynikiem przyjmowania dawek większych niż naturalna produkcja. Po odstawieniu leku mogą wystąpić objawy odstawienia.

Objawom tym można zaradzić dzięki ustrukturyzowanemu i skoordynowanemu programowi odstawienia leku, który ma na celu pomóc zmniejszyć objawy odstawienia. Nasilenie objawów będzie zależało od tego, jak długo przyjmowałeś sterydy, stosowanej dawki i schematu leczenia.

Bezpieczniejsze alternatywy

W szczególnych przypadkach leczenie może wymagać zastosowania sterydów. Uważam jednak, że sterydy są przepisywane zbyt często w przypadku schorzeń, które można leczyć za pomocą innych, znacznie bezpieczniejszych opcji.

W wielu przypadkach możesz zapobiec stosowaniu sterydów, wprowadzając strategie stylu życia, które naturalnie zmniejszają stany zapalne w organizmie. Tak więc, zanim skorzystasz ze sterydów, zastanów się nad wdrożeniem kilku poniższych sugestii, aby sprawdzić, czy przyniosą Ci ulgę:

Kurkumina — jest jednym ze składników kurkumy, a technologia mikroaktywna pomaga poprawić wchłanianie. Kurkumina pomaga zrównoważyć pobudzające i hamujące cytokiny (substancje wydzielane przez układ odpornościowy, które wpływają na inne komórki).

Wyeliminuj produkty sprzyjające stanom zapalnym — do produktów spożywczych, które znacząco przyczyniają się do powstawania reakcji zapalnej w organizmie, należą: przetworzona żywność, cukry, gluten, przetworzone oleje roślinne (tłuszcze trans) i alkohol. Lektyny również mogą powodować problemy, zwłaszcza u osób na nie wrażliwych.

Jedz pokarmy zmniejszające stany zapalne — aby zmniejszyć przewlekłe stany zapalne, należy stosować odpowiednią dietę. Przykłady obejmują zieloną herbatę, warzywa, bulion kostny, awokado i olej kokosowy.

Pozostań dobrze nawodniony — w wyniku odwodnienia komórki nie są w stanie funkcjonować optymalnie i trudniej jest wyeliminować toksyny, więc dbaj o odpowiednie nawodnienie.

Zoptymalizuj swoją wagę — jeśli masz nadwagę, rozważ połączenie ćwiczeń ze zdrową dietą, aby przynieść ulgę stawom.

Ćwicz redukcję stresu — nauka pokazuje, że stres zwiększa reakcję zapalną w organizmie. Medytacja, joga, aktywność fizyczna i ćwiczenia oddechowe to sposoby na zmniejszenie stresu.

Dobry sen — osiem godzin dobrej jakości snu jest ważne dla zdrowia z wielu powodów, między innymi dlatego, że sen pomaga zmniejszyć stan zapalny w organizmie.

Olejki eteryczne i aromaterapia — olejki eteryczne mają wiele zastosowań – od podnoszenia nastroju po zmniejszanie stanu zapalnego.

Detoksykacja w saunie — chociaż istnieje więcej niż jeden sposób, aby pomóc organizmowi w detoksykacji (co jest ważne dla zmniejszenia stanu zapalnego), korzystanie z sauny w bliskiej podczerwieni może być jednym z najłatwiejszych i najbardziej opłacalnych.

Terapia osoczem bogatopłytkowym — ta terapia uwalnia czynniki wzrostu, które mogą pomóc leczyć i wzmacniać obszary ludzkiego ciała, w tym stawy kolanowe.

+ Źródła i odniesienia